(Ngôi thứ nhất · Tôi · Tiểu Liễu · Vũ Hán · Tình nguyện viên Vũ Hán Mở rộng/nghiên cứu sinh đang theo học)
Chiều tối ngày 12 tháng 10, đèn ở Trung tâm Quần vợt Quốc tế Quang Cốc vừa bật sáng, tôi đang đứng ở lối vào đường hầm cầu thủ kiểm tra danh sách điểm danh. Bộ đàm bỗng vang lên một câu: nội dung đôi nữ của Pegula đã bị loại ngay vòng một. Cây bút trong tay tôi khựng lại.
Pegula, hạt giống số 3 đôi nữ, đánh cặp với Mohammad, thua 3-6, 5-7 trước cặp đôi đa quốc gia Kenin và Kromacheva... ngày đầu tiên của vòng đấu chính, khăn gói về nhà.
Chị phụ trách hướng dẫn bên cạnh tôi thở dài, nói năm nào cũng vậy, mở màn càng náo nhiệt thì về sau càng dễ "lật xe". Chị đã làm tám năm, còn tin vào điều này hơn tôi. Tôi cười không đáp, nhưng trong lòng thì công nhận.
Buổi tối lướt điện thoại, khắp màn hình đều là "đại địa chấn". Tôi đã làm tình nguyện viên ở Vũ Hán Mở rộng năm năm, nghe thấy mấy chữ này là bật cười. Bất ngờ ư? Với tôi, chuyện này đã được chôn sẵn từ ngày bảng đấu được dán lên. Người ngoài tưởng địa chấn là chuyện trong khoảnh khắc, người trong nghề mới biết, đằng sau khoảnh khắc đó là bao nhiêu ngày tích tụ.
01 Cái nhìn thấy ở lối vào đường hầm
Đoạn đường hầm tôi phụ trách nối phòng thay đồ của cầu thủ với sân số một. Khi Pegula và đồng đội thua trận đi về, tôi đang giúp một bạn đánh tập của nhóm thiếu niên tìm chiếc băng cổ tay bị mất. Kenin ra trước, gật đầu chào tình nguyện viên, Kromacheva xách túi vợt theo sau, hai người vừa đi vừa cười nói.
Pegula đi cuối cùng, mái tóc buộc đuôi ngựa lúc thi đấu vẫn chưa xõa ra, khi đi qua tôi cô không ngẩng đầu. Tôi ngửi thấy trên người cô mùi xịt giảm đau quen thuộc, người đánh những trận khó khăn luôn mang mùi đó trên vai. Cô dừng lại ở lối vào đường hầm hai giây, nhìn ra ánh đèn sáng bên ngoài, rồi cúi đầu bước đi.
Người ngoài chỉ thấy hai dòng số 3-6, 5-7 trên bảng điểm. Điều họ không thấy là trước khi bước vào đường hầm này, cô đã chịu đựng trong hơi nước oi bức của Vũ Hán hơn 48 tiếng.
Các tình nguyện viên ở lối vào đường hầm chúng tôi đều hiểu, kết quả một trận đấu thường không được quyết định trên sân, mà phần mở đầu đã lặng lẽ được viết ra ngay khoảnh khắc cầu thủ kéo vali vào khách sạn. Dù là hạt giống hay thứ hạng, khi rơi vào con người thật, đều là thân xác biết mệt, biết lệch múi giờ, biết khó chịu dạ dày.
Bạn bắt cô ấy đi lại cùng một quy trình một lần nữa, kết quả chưa chắc đã giống, vì 48 tiếng đó không ai sao chép được. Tôi đứng ở lối vào đường hầm năm năm, đã thấy quá nhiều người cười khi bước vào rồi cúi đầu khi đi ra, cũng thấy quá nhiều người bước vào với vẻ mặt mệt mỏi, đánh xong thì rạng rỡ. Khác biệt thường không nằm ở kỹ thuật, mà ở cách họ đi chặng đường đó.
Những tình nguyện viên mới tôi từng hướng dẫn, lần đầu thấy ngôi sao lớn thua trận đều thấy ấm ức thay. Tôi làm lâu rồi, ngược lại thấy nhẹ nhõm thay họ: ít nhất đêm nay có thể ngủ một giấc trọn vẹn, không phải gắng gượng nữa. Đèn ở lối vào đường hầm tắt sớm hơn sân đấu, nhưng những mệt mỏi không nói thành lời đã ra khỏi cửa trước cả tỷ số.
02 Lệch múi giờ là kẻ ra tay đầu tiên
Năm đầu tiên làm tình nguyện viên, tôi ngây ngô hỏi trưởng nhóm: sao nhiều hạt giống lớn hai ngày đầu cứ như chưa tỉnh ngủ? Trưởng nhóm chỉ vào bảng lịch bay trên tường. Pegula bay từ bờ Đông nước Mỹ sang, riêng thời gian trên không đã mất mười bốn mười lăm tiếng, hạ cánh xuống Vũ Hán còn phải điều chỉnh lệch múi giờ mười ba tiếng. Con người không phải cỗ máy, đến nơi là phải ra sân, cơ thể đâu thể thích nghi nhanh như vậy.
Bạn nói cô ấy không muốn thắng sao? Muốn chứ. Nhưng lệch múi giờ thì chẳng nói lý lẽ, nó chuyên chọn đúng lúc bạn cần hưng phấn nhất để đè bạn vào cơn buồn ngủ.
Trận đơn hôm qua cũng vậy. Fernandez, hạng 25 thế giới, phải vật lộn ba set với Alexandrova hạng 24 mới thắng được. Hai cô gái có thứ hạng sát nhau, chẳng ai dễ dàng hơn ai. Bạn nhìn tỷ số thấy hồi hộp, còn tôi thấy họ tập thêm ở sân tập đến tối mịt trước trận, không ai dám rút trước.
Thứ hạng chỉ chênh một bậc, nhưng món nợ của cơ thể thì không ai trả thay ai được. Một người chịu được lệch múi giờ, một người vẫn đang vật lộn với đồng hồ sinh học, thắng thua chỉ cách nhau một sợi chỉ.
Tôi thường nghĩ, khi người hâm mộ chê "phong độ kém", có thể người ta chỉ là chưa điều chỉnh xong lệch múi giờ. Trong lúc chúng tôi đưa nước, chờ nước ở lối vào đường hầm, điều cầu thủ hay lẩm bẩm nhất không phải đối thủ, mà là "tối nay có ngủ được không". Người ngoài nghe thấy câu này có vẻ làm màu, nhưng người trong nghề biết, đó thật sự là khó khăn.
Cái gọi là bất ngờ, chẳng qua là cơ thể chạm đến giới hạn trước thứ hạng một bước.
03 Người chạy liên tục sợ nhất là đổi mặt sân
Trước Vũ Hán Mở rộng, nhiều cầu thủ vừa chiến đấu xong ở China Open trên mặt sân cứng Bắc Kinh. Trịnh Khâm Văn ngày 11 tháng 10 mới giành chức vô địch China Open ngay trước sân nhà, bên đó vừa tan, bên này đã phải vội đến Vũ Hán. Chuyển từ loại mặt sân này sang loại khác, cảm giác chân, tốc độ bóng, độ nảy đều phải làm quen lại.
Khi chúng tôi điều phối sân tập, thường thấy cùng một cầu thủ buổi sáng tập giao bóng một, buổi chiều tập trả giao bóng, buổi tối tập thêm di chuyển: một ngày ba buổi tập, chỉ để điều chỉnh cơ thể cho kịp.
Kiểu chạy liên tục này hại nhất là đầu gối và mắt cá chân. Bạn vừa thích nghi với độ nảy của một mặt sân, mặt sân tiếp theo đã khác. Có một tình nguyện viên kỳ cựu nói với tôi, nhìn cầu thủ đi đường là đoán được cô ấy đã đổi mấy mặt sân: người có bàn chân chữ bát rõ rệt, phần nhiều là chạy liên tục trên sân cứng. Tararudee là một ví dụ.
Cô vốn là "lucky loser" được bổ sung vào vòng đấu chính, lẽ ra phải căng thẳng nhất. Kết quả cô thắng 6-4, 6-1, quét sạch tay vợt Pháp Parry. Vì sao? Không mang gánh nặng hạt giống, ngược lại thi đấu nhẹ nhàng, phong độ điều chỉnh suôn sẻ hơn ai hết.
Mặt bên kia của bất ngờ thường là có người vừa đúng lúc điều chỉnh bản thân đến trạng thái tốt nhất. Pegula và đồng đội không phải đánh kém, mà là những trận chiến trước đó quá dày đặc, đến chặng Vũ Hán này, chân ga còn chưa nóng đã đụng phải cặp Kenin vốn đã phối hợp được một thời gian. Thi đấu chưa bao giờ chỉ là hai tiếng đồng hồ của ngày hôm nay.
04 48 tiếng mà khán đài không nhìn thấy
Tôi thường nói với bạn bè, các bạn mua vé vào sân, thấy được hai tiếng đồng hồ thi đấu. Tình nguyện viên chúng tôi thấy được 48 tiếng trước tỷ số: đón sân bay lúc rạng sáng, xếp lịch sân tập buổi sáng, xếp hàng ở tổ y tế buổi trưa, vật lý trị liệu buổi chiều, bữa cơm nóng trước khi vào sân lúc chạng vạng. Một cầu thủ có đánh tốt hay không, nhiều khi đã được định đoạt trong 48 tiếng này.
Khán giả thấy cú vung vợt của cô ấy, chúng tôi thấy vì cú đánh đó, cô ấy đã xếp bao nhiêu hàng, dán bao nhiêu băng dán cơ trước đó.
Tối qua ở trận đêm là "trận derby Trung Quốc" giữa Vương Hy Vũ và Vương Hân Du, sau đó Thi Hàm hạ gục hạt giống số 13 Eala, hạng 18 thế giới. Không khí derby nóng thế nào khỏi phải nói, tiếng hò reo trên khán đài vọng qua cả đường hầm. Nhưng đứng trong đường hầm, tôi để ý hơn đến mười mấy phút yên lặng trước khi họ ra sân: đó là mười mấy phút thể hiện bản lĩnh thật nhất của cả trận đấu.
Hai người cách nhau tấm rèm khởi động lần cuối, không ai nói gì, chỉ có tiếng vợt đánh bóng. Khán giả hô tên, còn chúng tôi thấy họ đang từng chút một nén hành lý, lệch múi giờ và những biến số chấn thương xuống đáy lòng.
Khi tan ca, tôi gặp bạn đánh tập của Thi Hàm, hỏi anh có căng thẳng không. Anh xua tay: hôm nay cô ấy ngủ được là tôi yên tâm rồi. Một câu nói đã nói hết 48 tiếng trước đó.
Gió ở lối vào đường hầm mang theo hơi lạnh của đêm, tôi đứng đó nhìn thêm sân trống vài lần, bỗng thấy hơi ghen tị với họ: ít nhất thắng thua đều nằm trên cây vợt của mình, không như chúng tôi, sốt ruột cũng chẳng giúp được gì.
Khán giả chỉ thấy tỷ số, còn chúng tôi thấy những dấu chân trước tỷ số.
05 Bất ngờ chưa bao giờ là ngẫu nhiên
Sau năm năm, tôi đã từ bỏ cách nói làm quá kiểu "địa chấn". Hào quang hạt giống là do thứ hạng mang lại; có trụ được hay không là do cơ thể và phong độ quyết định. Bay đường dài, lệch múi giờ chưa điều chỉnh kịp, liên tục đổi mặt sân, biến số chấn thương: chỉ cần một trong số đó mắc kẹt, số hạt giống trên bảng đấu cũng chỉ là một con số.
Người ngoài xem bảng đấu, người trong nghề xem lịch trình, cùng một tờ giấy, nhìn ra hai chuyện khác nhau.
Ngày Pegula bị loại, tôi tan ca đi ngang qua sân đấu đã vắng người, đèn vẫn sáng, cô lao công đang nhặt chai nước khán giả vứt lại. Tôi bỗng cảm thấy, bất ngờ có gì huyền bí đâu, nó chẳng qua là trải ra trước mắt bạn một lần tất cả 48 tiếng không nhìn thấy kia.
Lần sau nếu có ai nói "địa chấn", bạn có thể nói với họ: đó không phải địa chấn, đó là kịch bản đã được viết sẵn từ lâu, chỉ là bạn không thấy trang phía trước.
Làm tình nguyện viên, điều tôi thu được lớn nhất không phải là được ở gần ngôi sao, mà là học được cách không vội kết luận vào khoảnh khắc tỷ số được công bố. Bạn nhìn thêm một chút con đường cô ấy đã đi tới, sẽ bớt đi một câu "không ngờ". Thể thao hấp dẫn, chính là hấp dẫn ở những khoảnh khắc nằm dưới mặt bàn, khó nói thành lời và được tích tụ mà thành.
Bất ngờ thật sự luôn được viết ra trước khi trận đấu bắt đầu.
Bạn có trận đấu nào mà rõ ràng thực lực trên giấy áp đảo, nhưng cuối cùng lại khiến bạn phải vỗ đùi tiếc nuối không? Hãy trò chuyện ở phần bình luận, tôi đợi bạn ở lối vào đường hầm Vũ Hán Mở rộng.
Bạn đã từng có khoảnh khắc tương tự chưa? Hãy kể câu chuyện của bạn ở phần bình luận.
Các nhân vật trong bài đều là tên hư cấu, câu chuyện là lời kể hư cấu ở ngôi thứ nhất.
Bài viết chỉ là ghi chép cá nhân về việc xem thi đấu và thể thao, thông tin giải đấu lấy theo công bố chính thức, không cấu thành bất kỳ lời khuyên chuyên môn nào.
Cập nhật lúc 2026-10-13 20:14
Thích[0]